Ophef over ‘kastijding’ getuigt van kwade wil

Share this:

Het is weer eens zover. Een dominee schrijft een stukje; op één of andere wijze komt het terecht bij een nieuwsmedium en vervolgens duikt half Nederland, inclusief de politiek, er als een hyena op af. Want niemand begrijpt het, en ik durf de stelling aan: velen willen het niet begrijpen. Het is zo prettig om die religieuze fundi’s lekker te bashen. Welkom in 2011.

In de laatste kerkbode van de Hersteld Hervormde Gemeente te Katwijk citeert ds. Albert Vlietstra een gedeelte uit ‘Plichten der ouders’ van ds. Jacobus Koelman, een gereformeerd predikant uit de zeventiende eeuw. Koelman roept ouders ertoe op te ‘kastijden’, als het gedrag van kinderen daar aanleiding toe geeft. Nu kunnen we discussiëren over de vraag of een dergelijke oproep zinvol is ter gelegenheid van de geboorte van een kind. We kunnen ons ook afvragen of het citeren van een 17e-eeuwse predikant toegevoegde waarde heeft in het kader van opvoedingsvraagstukken – tijden en gewoonten veranderen immers, ook op dit vlak.  Maar als zoiets dan zwart-op-wit geschreven staat, is het wel zo fair het geciteerde én de intentie van de auteur(s) recht te doen. De media doen dit (ik ben bang:doelbewust) niet. Zo ontstond vanmorgen dus opnieuw een hijgerige hype, waarbij de gereformeerde gezindte weer eens minder prettig in de picture staat. Inmiddels heeft de PvdA zelfs Kamervragen gesteld; ds. Vlietstra zou kindermishandeling ‘vergoelijken’. Het moet niet gekker worden!

Roept ds. Vlietstra, via ds. Koelman, nu echt op tot kindermishandeling? “Laat in het kastijden altijd de teerheid van uw liefde zien en hoe onwillig u bent om hen te kastijden indien zij langs een lichtere weg verbeterd konden worden. […] Werpt hun niets na dat hun leven, hun leden of gezondheid in gevaar zou brengen. Dit verwekt de kinderen tot oneerbiedigheid en kleinachting van hun ouders.” Alleen wie van kwade wil is, gelooft dat hier kindermishandeling vergoelijkt wordt. Het woord ‘kastijden’ is trouwens een ingewikkeld woord. Vandaag de dag veronderstellen we zonder meer dat het ‘lijfelijk slaan’ betekent. Oorspronkelijk heeft het woord deze betekenis niet, weten we dankzij de etymologiebank*, en ligt de betekenis ervan veel meer op het ‘onderwijzen met woorden’. In de loop der tijd, vanaf de Middeleeuwen, verschoof de betekenis meer in de richting van lichamelijk straffen, dus Koelman zou het inderdaad ook in deze betekenis gebruikt kunnen hebben.

De discussie verschuift daarmee dus naar de vraag of een pedagogische of corrigerende tik, ook anno 2011, nog geoorloofd is. In Nederland mag het wettelijk sinds 1997 niet meer, maar de discussie over het morele element wordt nog steeds gevoerd. Dat een pedagogische tik schadelijk is, onderschrijft lang niet iedereen, ook wetenschappers niet (zie hier een beknopt overzicht). Daarnaast bleek uit een onderzoek van Netwerk in 2009 dat driekwart van de Nederlanders geen moeite heeft met een pedagogische tik ofwel het traditionele ‘pak slaag’. Niet normatief voor deze discussie natuurlijk, maar wel veelzeggend. Het plaatst de huidige ophef in elk geval in een ander perspectief.

Het voorval toont overigens ook aan dat het meer dan ooit belangrijk is niet in de taal van vier eeuwen terug te communiceren, ook niet naar mensen die het ‘toch wel begrijpen’. Maar dat is weer een heel andere discussie.

* Met dank aan @SKVRid, die me op deze website attendeerde.

Other Posts

There are 13 comments. Add yours.

  1. Marinus Schouten

    Daarbij is het natuurlijk ook nog eens de vraag hoe Koelmans pedagogische richtlijnen begrepen moeten worden vanuit het geheel van zijn denken (theologie en filosofie). Het gaat niet slechts om etymologie en “vertalen” – om de “root fallacy” maar te voorkomen.

  2. Bedankt voor de goede blog.
    Ik zat eraan te denken ook iets dergelijks te schrijven, maar dat hoeft nu niet meer.

    http://www.keesvreeken.nl/2011/11/14/ophef-over-kastijding-getuigt-van-kwade-wil/

    Met vriendelijke groet,
    Hugo Bos

  3. @ Marinus Schouten
    Inderdaad, daar heb je gelijk in. Maar de behoefte om Koelman, in het kader van deze blog, te analyseren, had ik vandaag niet. Als je Koelman in de context van zijn tijd plaatst, denk ik niet dat hij onredelijke dingen zegt. Zijn oproep tot kastijding is meer dan mild; ben bang dat het er destijds doorgaans wreder aan toeging.

    Overigens heel andere vraag: heb jij toevallig Werkendamse roots?

    @Hugo Bos
    Dank voor je reactie/compliment!

  4. a
  5. Sinds twee jaar loop ik jaarlijks mee met de Mars voor het leven. Dat is een stille tocht als herdenking van de duizenden kinderen per jaar die in de moederschoot gedood worden. Het valt me elk jaar op dat het opkomen voor de rechten van deze onmondige kinderen nota bene tegenreacties oproept. Er zijn zelfs tegendemonstraties. Je mag dus niet tegen het doden van kinderen zijn?

    Nu lijkt een dominee de suggestie te wekken dat hij voor lijfstraffen is. En ziedaar: flinke ophef. Dus kinderen slaan mag niet?

    Help me even: Je mag kinderen wel doden in de moederschoot, maar als ze eenmaal geboren zijn, mag je ze niet slaan?

  6. Roel van Kleef

    Wie A zegt, moet ook B (durven) zeggen.
    De dominee schrijft (weer eens) iets, dat eh…. controversieel
    genoemd kan worden.
    Het wereld wijde riool (een niet onjuiste typering van internet!)
    doet z’n werk en de predikant kan dus op reacties rekenen.
    Dat betekent: B zeggen.
    Alleen: Dat gebeurt dan voor de camera van wat het meest betrouwbare nieuwsmedium wordt genoemd, de NOS, door….. dr J Hoek.
    Zijn reactie was afgewogen en duidelijk en maakt daarmee een einde
    aan de hijgerige hype.
    Waar bleef echter de dominee?
    Kon hij geen B meer zeggen?

    En verder ben ik ook van mening, dat er voorzichtig omgesprongen moet worden in de 21e eeuw met taalgebruik uit een eerdere eeuw.
    Anders is het vragen om moeilijkheden.
    En ze dus krijgen ook.

  7. christentuig

  8. Gert

    Jammer dat mensen van buitenaf het woord kastijden niet begrijpen. Ze zijn totaal onbekend met de taal uit de zeventiende eeuw en hoe mensen toen dachten. Mensen van buitenaf hebben een oordeel hierover maar praten mee als kleuters die eerst flink wat colleges moeten volgen voordat ze het begrijpen wat er bedoeld is. Geweldig dat Vlietstra een stevige opvoeding weer onder de aandacht brengt. Ik ben dat linkse softe gedoe wel een beetje zal aan het worden. Laten die mensen zich maar eens druk maken over het letterlijk DODEN van kinderen in de baarmoeder. Dat gaat heel wat stappen verder dan een pedagogische tik. Ik denk dat veel mensen die alles vinden kunnen en zogenaamd voor de “vrijheid” zijn, het idee hebben dat kinderen zichzelf uitermate goed zelfstandig kunnen opvoeden, zelf eens een flinke tik moeten krijgen. Dan worden ze een beetje wakker tussen de oren. Kijk eens naar de brutaliteit en de enorme discussies die gevoerd worden met kinderen. PATS! Zo, nu zijn we eens klaar met PRAAAAATTTTTEN en doen we gewoon eens wat er gevraagd wordt van jou! Geen geweld, wel grenzen! En daar kan een tikje wel eens goed bij helpen.

  9. tonw

    Wat jammer nou. Even dachten we dat de Staatkundige lente was aangebroken met artikelen over tv kijken en Jan Siebelink. Maar dan toch weer de orthodoxe reflex: reli-bashing, etymologische context.
    Daar gaat het toch helemaal niet om. Die dominee had alleen maar moeten zeggen: “Wij heten dit meisje welkom in onze geloofsgemeenschap en omringen haar met onze liefde.” Punt.
    Je zult straks maar een 15 jarige puber zijn en de welkomstboodschap van je geloofsgemeenschap onder ogen krijgen. ik word er verdrietig van.

  10. erik

    ‘hersteld hervormd’ krijgt ineens een heel andere lading.

  11. I have noticed you don’t monetize keesvreeken.nl, don’t waste your traffic,
    you can earn additional bucks every month with new monetization method.
    This is the best adsense alternative for any type of website (they approve all websites), for more info simply
    search in gooogle: murgrabia’s tools

Leave a Reply

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *