Zestig jaar kijkkast en een krakend bastion

Share this:

Zestig jaar kijkt Nederland ‘televisie’ en zestig jaar wijst de gereformeerde gezindte de kijkkast van de duivel af. Maar de scheuren in het bastion om de televisie worden steeds meer zichtbaar. Nog even, en het stort in. Want reformatorisch Nederland kijkt inmiddels even lustig mee naar de beeldbuis. Via internet weliswaar, maar toch… Niemand minder dan Andries Knevel verwoordde het afgelopen zaterdag treffend in een tweegesprek met Bas van der Vlies. “Dat de gereformeerde gezindte nu massaal tv-kijkt via internet is voor mij geen verrassing. De bezinning ontbrak.” Nou ja, er was wel bezinning, maar die was zonder al teveel nuance. Televisie brengt rotzooi. Dus wijzen we het tv-gebruik af.

Nog steeds brengen opiniemakers in de gereformeerde gezindte deze boodschap. Zo pleit ds. Egas in het Reformatorisch Dagblad ervoor om tv-gebruik, óók via internet, radicaal af te wijzen. “Ik zie geen principieel verschil tussen gewoon tv-kijken en tv-kijken via internet. Dus als het één censurabel is, dan ook het ander. De bezwaren tegen de tv staan wat mij betreft nog steeds rechtovereind.” Volgens hem moet de gereformeerde gezindte, net als vanouds, het gebruik van tv volledig en zonder uitzondering afwijzen. Strikt logisch geredeneerd heeft Egas gelijk; hij is in ieder geval consequent en ik zal hem ook niet willen beschuldigen van gebrek aan bezinning. Maar zijn standpunt is niet realistisch en bovendien niet fair.

Vooraf dit: ik zou niet willen pleiten voor ongeremd tv-gebruik. Allerlei onderzoeken, ook uit niet-christelijke hoek, tonen aan of wijzen in de richting dat overmatig tv-kijken schadelijk kan zijn op tal van manieren. Zonder onderzoek kunnen we ook wel constateren dat de tv niet bijdraagt aan een gezellig en sociaal gezinsleven. En of het bijdraagt aan de ontwikkeling van het kind om ze, ter verpozing van hun vrije tijd, achter allerlei zinloze tv-programma’s te zetten, kunnen we ook zonder  wetenschappelijke inzichten ernstig betwijfelen. Maar dat is de vraag en het discussiepunt niet. Zijn er legitieme overwegingen om zonder meer het gebruik van televisie, al dan niet via internet, af te wijzen?

Naar mijn mening is het antwoord ‘nee’. Zeker nu we dankzij internet zelf de keuze kunnen maken welke programma’s we willen zien, is het mogelijk om verantwoord gebruik te maken van televisie(programma’s). Tenzij we van mening zijn dat bewegend beeld an sich schadelijk, fout of zondig is, zullen we televisieprogramma’s inhoudelijk moeten beoordelen. Zoals we alles – als het goed is – eerlijk en met een zuiver geweten beoordelen en dienovereenkomstig handelen. Eerlijk is eerlijk, kritiekloos kijken is dan niet eenvoudig, want de meeste omroepen, uitgezonderd de Evangelische Omroep, staan niet bekend om hun verwantschap met een christelijke levenshouding. Maar een ‘verbod’ op televisiekijken zou ook een afwijzing van alle actualiteiten- en nieuwsprogramma’s betekenen. Dat mag, met het argument dat deze programma’s ideologisch (niet-christelijk) gekleurd zijn, maar dan moeten we ook het lezen van niet-christelijke media als NRC, AD, Elsevier etc. per definitie afkeuren. Voor iemand met een brede, maatschappelijke interesse een onmogelijk maar bovendien onnodige opgave. Ook deze afwijzing mag overigens, maar is niet realistisch, niet fair en een teken van zwakte. Van zwakte omdat het een vorm van wereldmijding is, waar we nooit sterker van worden en die we zeker niet elkaar op mogen leggen.

Juist in de confrontatie met andere gedachten, meningen en invloeden, zal onze eigen overtuiging sterker worden. Als er althans een gewortelde overtuiging is… Dat reformatorische gezinnen de televisie uit huis houden, vind ik een prima instelling waar niemand slechter van wordt. Maar laat de ‘beeldbuis’ en haar programma’s alstublieft geen fenomeen zijn waar we zonder nuance afstand van nemen omdat het zo gevaarlijk is. Ja, de televisie is gevaarlijk, deze maatschappij is gevaarlijk en heel veel denkbeelden zijn gevaarlijk, zeker vanuit christelijk perspectief. Maar er zijn betere methoden om ons tegen gevaren te wapenen dan een rucksichtslos afwijzen van alles wat  in potentie gevaarlijk is. Om het met Paulus te zeggen: “Anders zoudt gij moeten uit de wereld gaan.” En zo is het maar net.

Other Posts

There are 5 comments. Add yours.

  1. Roel van Kleef

    Kees,
    Zelfs tot in de minder grote lijnen ben ik het met je eens.
    Met name met de laatste alinea van je stuk.
    En met deze zin: “Als er althans een gewortelde overtuiging is…”
    Op een ander, niet nader te noemen, medium binnen de Gereformeerde Gezindte is en wordt hierover al het nodige gezegd.
    Hypocrisie en gebrek aan kennis, dat zijn in deze discussie voormij de sleutelwoorden.
    Inderdaad: TV kijken (op maandag) via Internet”Uitzending gemist”van een programma op zondag, bijvoorbeeld.
    En de interneteditie van De Telegraaf lezen met alle dubieuze links, die je daar ook kunt vinden.

    Zo meteen ga ik nog iets dergelijks doen!
    Vanavond het NOS Journaal gemist: Toch maar even via internet mij laten bijpraten en “voor zien”.

    En je website komt bij Mijn Favorieten te staan!
    Wellicht “tot strelingvan jouw gemoed”.
    Dat wil echter nog niet zeggen,dat je daarmee “van je plicht een klaar bericht krijgt en dat het vooruitzicht in dit opzicht schoon is.”

  2. Kees V

    Dag Roel,

    Dank voor je reactie; altijd leuk als lezers reageren!
    Ik heb die opmerking ‘Als er althans een gewortelde overtuiging is’ bewust maar niet verder uitgewerkt. Maar daar valt genoeg over te zeggen.
    Het staan in je favorietenlijstje, schept natuurlijk verwachtingen en verplichtingen. Ik doe m’n best! 🙂

    Groet, Kees

  3. Arik

    Kees,

    Als ik je stuk lees rijzen er toch veel vragen op.
    Zelf de keuze maken om verantwoord televisie programma’s te bekijken?!

    Kunnen wij zelf de juiste keuze hierin maken?
    Hebben wij (nog)voldoende verantwoordelijkheidsgevoel hiervoor? We zullen vanzelfsprekend ja zeggen. Maar is dit echt zo? Weten wij zelf ‘nog’ wel wat niet of wel verantwoord is?

    Ik ben van mening dat er wel degelijk een nog groter principieel punt is ontstaan, tussen de tv van 60 jaar terug en de moderne media van nu. Met een klik op de knop krijgen we nu wat we willen, en wat wil ons menselijk hart?

    Is er dan niet een spreekwoord dat zegt; “bezint eer ge begint”.

    Je geeft ook aan in je stuk dat het standpunt van ds. Egas niet realistisch is en bovendien niet fair.

  4. Hoi Arik,

    Ik heb even over je reactie nagedacht, maar ik kan er niet veel mee, om eerlijk te zijn. Want wat je zegt is dus eigenlijk: wij hebben geen verantwoordelijkheidsgevoel, wij weten niet wat wel of niet verantwoord is en kunnen dus niet de goede keuze maken. Ik vraag me af waarop je dit baseert. M.i. is dit een behoorlijk fatalistische opvatting van de menselijke wil. Het lijkt me een wezenlijk onderdeel van het leven dat we voortdurend keuzes maken: ook ethische keuzen. Alles vermijden is namelijk ook een keuze. Jij maakt neem ik aan gebruik van internet, al dan niet gefiltert. Maar dan maak je toch ook keuzes wat je wel en wat je niet gebruikt? Zeker als christen hebben we een Richtsnoer dat ons niet tot in details keuzes voorschrijft, maar wel richting geeft in het stellen van kaders bij het maken van keuzen.

    Groet,
    Kees

    PS Volgens mij is je reactie niet helemaal volledig, als ik je laatste regels lees.

  5. Arik

    Kees,

    Bedankt voor je reactie,het klop er is inderdaad een stuk van de reactie weg gevallen. hierdoor is het niet geheel duidelijk.

    Ik kom er nog op terug.

    M.v.g. Arik

Leave a Reply

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *